W II kwartale 2022 r. eksperci finansowi należący do Związku Firm Pośrednictwa Finansowego (ZFPF) udzielili kredytów hipotecznych na sumę przeszło 9,1 mld zł, czyli o 8 proc. niższą niż w poprzednio analizowanym okresie. Spadek to efekt podwyżek stóp procentowych oraz rekomendacji KNF, która zmieniła zasady wyliczania zdolności kredytowej. Te dwa elementy bardzo mocno ograniczyły dostępność kredytów mieszkaniowych. W rezultacie osoby zaineresowane zaciągnięciem takiego kredytu, zaczęły szukać profesjonalnej pomocy. W II kwartale udział (wartościowy) firm będących członkami ZFPF w rynku kredytów hipotecznych wzrósł do rekordowego poziomu 67%[1]. Z kolei w przypadku kredytów gotówkowych udzielonych z pomocą pośredników ZFPF w II kw., Polacy zaciągnęli je na ponad 667 mln zł, co stanowi wzrost o 3% kw./kw. W kontekście rosnących stóp procentowych i galopującej inflacji, ten wzrost jest wart odnotowania. Niestety, ta sytuacja ekonomiczna wpłynęła negatywnie na inną kategorię sprzedażową – kredyty firmowe. Już od kilku miesięcy przedsiębiorcy, czekając na rozwój wydarzeń, wstrzymują się z sięganiem po zewnętrzny zastrzyk gotówki, by sfinansować nowe inwestycje. To tłumaczy, dlaczego eksperci zrzeszeni w ZFPF w II kw. pomogli w udzieleniu kredytów firmowych o wartości przeszło 470 mln zł, czyli zdecydowanie mniej niż w I kw. br. (ponad 586 mln zł).

Nowe zasady wyliczania zdolności kredytowej (chwilowo) ostudziły popyt na kredyty hipoteczne

Z powodu nowej rekomendacji KNF do końca marca 2022 r. banki musiały wprowadzić w życie nowe wytyczne. Czego dokładnie dotyczą? Jedna z najważniejszych zmian mówi o tym, że w przy wyliczaniu zdolności kredytowej klientów banki mają brać pod uwagę zmianę poziomu stopy procentowej o nie mniej niż 5 pp. a nie, jak to było wcześniej – 2,5 pp. Ponadto, w procesie analizowania zdolności kredytowej mają przyjmować wyższe niż to miało miejsce przed zmianami koszty utrzymania gospodarstwa domowego. Nowelizacja została wywołana wzrostem stóp procentowych. Podwyżki spowodowały, że siła nabywcza i zdolność kredytowa wielu konsumentów uległa znacznemu pogorszeniu, co z kolei przełożyło się na wzrost ryzyka braku spłaty zaciągniętych kredytów. Wprowadzając nowe zasady obliczania zdolności kredytowej, KNF chciała pomóc bankom ograniczyć to ryzyko w przyszłości. W konsekwencji w II kw. można było obserwować gwałtowne ograniczenie dostępności kredytów hipotecznych dla wielu potencjalnych kredytobiorców.

Co było do przewidzenia, zmiany wpłynęły na branżę pośrednictwa finansowego. Wartość kredytów hipotecznych udzielonych przy wsparciu ekspertów ZFPF w II kw. 2022 r. wynosiła 9 102,72 mln zł, czyli była niższa blisko o 8% niż w poprzednio analizowanym okresie (I kw. 2022 r. – 9 877,98 mln zł). Sytuacja, z którą mieliśmy do czynienia w minionych miesiącach jednak nie przeszkodziła firmom należącym do ZFPF utrzymać wysokiego udziału w całym rynku kredytów hipotecznych. Aż 67% wszystkich kredytów mieszkaniowych udzielonych w II kw. 2022 r. – biorąc pod uwagę wartość – było zaciągniętych z pomocą ekspertów Organizacji. Pokazuje to, że w obliczu zaostrzania polityki kredytowej przez banki, potencjalni kredytobiorcy szukają wsparcia u profesjonalnych ekspertów finansowych, co zdecydowanie jest pozytywną tendencją.

Adrian Jarosz, Prezes Związku Firm Pośrednictwa Finansowego, Prezes Zarządu Expander Advisors: Drugi kwartał 2022 r. to okres, w którym doszło do gwałtownego ograniczenia dostępności kredytów hipotecznych. W kwietniu weszła w życie rekomendacja KNF, która zmieniła sposób wyliczania zdolności kredytowej przez banki. To także okres, w którym znacząco wzrosły stopy procentowe. W rezultacie wartość kredytów hipotecznych udzielonych z pomocą firm zrzeszonych w ZFPF zmniejszyła się. Spadek jest jednak zdecydowanie mniejszy niż zanotował cały rynek kredytów hipotecznych. W rezultacie, w II kw. eksperci finansowi ZFPF mieli najwyższy w historii udział w sprzedaży kredytów mieszkaniowych, który wyniósł 67%. Jeśli dodamy do tego firmy niezrzeszone w ZFPF, to pośrednicy odpowiadali prawdopodobnie za ponad 75% sprzedaży kredytów hipotecznych. To efekt bardzo słabej dostępności kredytów tego rodzaju. Osoby, które chciały kupić wymarzone mieszkanie czy zbudować dom, dużo chętniej korzystały z profesjonalnej pomocy ekspertów finansowych, którzy nie tylko są na bieżąco ze zmianami w polityce banków, ale doskonale znają ich oferty i warunki przyznawania środków.

Zrzut ekranu 2022-09-15 o 20 09 10

Dariusz Lewandowski, Członek Zarządu Notus Finanse: W drugim kwartale 2022 r. widać dwa wyraźne trendy – spadek wolumenu wartości udzielonych kredytów hipotecznych oraz zdecydowane zwiększenie udziału pośredników finansowych należących do ZFPF w sprzedaży tych produktów. W II kw. 2022 r. wartość udzielonych kredytów mieszkaniowych dla całego rynku wyniosła 13,536 mld zł i było to o przeszło 20% mniej niż w poprzednio analizowanym kwartale i aż o 39% mniej niż w analogicznym okresie 2021 r.[1]. Z kolei wartość kredytów hipotecznych udzielonych przez firmy zrzeszone w ZFPF zmniejszyła się tylko o 8% w stosunku do I kw. 2022 r. oraz o 12% w stosunku do II kw. zeszłego roku. Te wyniki są potwierdzeniem pewnej prawidłowości – gdy zmieniają się zasady wyliczania zdolności kredytowej, a banki są zmuszone „zaostrzyć” swoją politykę, potencjalni kredytobiorcy szukają pomocy eksperta kredytowego. Udział pośredników finansowych ZFPF w sprzedaży kredytów hipotecznych w II kw. tego roku wyniósł już 67%, a jeszcze rok temu wynosił „tylko” 52%. Jednocześnie w tle widać malejącą liczbę składanych wniosków kredytowych, co przełoży się na dalsze spadki wartości udzielanych kredytów w kolejnym kwartale. Z drugiej strony, można już mówić o stabilizacji poziomu zdolności kredytowej oraz chęci sektora bankowego do udzielania kredytów. Wydaje się, że rynek powoli znajduje równowagę, a popyt będzie wracał do „normy”.

Kredyty gotówkowe – najbardziej dostępny rodzaj finansowania dla konsumentów

Łączna wartość kredytów gotówkowych udzielonych przy wsparciu ekspertów ZFPF w II kw. 2022 r.  wyniosła 667,66 mln zł, czyli był wyższa blisko o 3% niż w poprzednio analizowanym okresie (I kw. 2022 r. – przeszło 649 mln zł). Polacy nadal są zainteresowani zaciąganiem kredytów gotówkowych mimo niepewnej sytuacji ekonomicznej – rosnących stóp procentowych i inflacji. Dla części może być to rozwiązanie problemu związanego z ograniczeniem dostępu do kredytów hipotecznych. Są też konsumenci, którzy z powodu rosnących kosztów życia muszą sięgać po pożyczki, by sfinansować większe wydatki.

Adrian Jarosz, Prezes Związku Firm Pośrednictwa Finansowego, Prezes Zarządu Expander Advisors: Z podwyżkami stóp procentowych najlepiej poradził sobie segment kredytów gotówkowych. Wartość pożyczek gotówkowych udzielonych z pomocą ekspertów finansowych ZFPF w II kwartale 2022 r. była o 3% wyższa niż w poprzednio analizowanym kwartale. W przypadku finansowania tego rodzaju wzrost odsetek nie ma tak dużego wpływu na wysokość raty. Okres spłaty i pożyczane kwoty są bowiem zdecydowanie mniejsze niż w przypadku kredytów hipotecznych. Dodatkowo, część kredytobiorców, którzy nie mogli uzyskać kredytu hipotecznego np. na remont nieruchomości, zdecydowało się zaciągnąć kredyt gotówkowy, ponieważ ich